Menu
03 230 03 33

Onze ‘grande dame’ van de dans

Pat Van Lantschoot, de bezielende kracht achter de Dochters van Eva, neemt op 1 oktober afscheid van Vormingplus. Ze gaat op haar 63 met pensioen. Vormingplus neemt ook afscheid van de Dochters van Eva, een dansproject dat vanaf dit najaar door Wisper en De Danserij opgenomen wordt. Op een zomerterrasje op de Dageraadplaats blikken we terug op een bewogen carrière en een opmerkelijk dansproject voor vrouwen voorbij 50.

Pat

Dans als passie en constante

Op pensioen, hoe voelt dat?

Pat (nadenkend): “Ik weet het nog niet. Zoveel verandert er niet. Ik blijf de Dochters van Eva begeleiden als freelancer, zowel voor Wisper als voor De Danserij. Wat anders zal zijn, is dat ik me ga beperken tot de begeleidende rol. Wat wil zeggen; gewoon blijven doen wat ik graag doe, zonder de eindverantwoordelijkheid en zonder de organisatorische en administratieve rompslomp!”

Even terugblikken op je loopbaan, hoe liep die?

Pat: “Ik was meer dan 20 jaar leerkracht in het lager onderwijs. Maar dans was mijn grote passie. Jarenlang heb ik mijn job als leerkracht met freelancer dansdocent gecombineerd. Tot ik rond 2000 halftijds aan de slag kon als dansdocent bij Vormingscentrum Samen. Enkele jaren later vond de grote fusieoperatie van het sociaal-cultureel volwassenenwerk plaats. Ik heb toen gekozen om halftijds bij het nieuw opgerichte Vormingplus te beginnen.

Verder was ik dansdocent aan de Dansacademie van de Fontys Hogeschool in Tilburg en aan de opleiding Creatieve Therapie bij VSPW (Balans) in Gent. Mijn werk in Tilburg heb ik drie jaar terug beëindigd, in Gent twee jaar geleden. Verder heb ik nog een beperkt engagement lopen bij de Educatieve Academie hier in Berchem en ben ik bewegingsexpressie-therapeute.”

Dans is een constante. Waarom dans?

Pat: “Ik was als kind al gefascineerd door dans. Ik ben pas later begonnen met het volgen van danscursussen: Afrikaanse dans, klassiek, hedendaags, ballroom, volksdans, mime, ook veel improvisatie en een jaartraining dansexpressie. Na een tijd begon ik zelf dansles te geven. Omdat ik dat op een verantwoorde manier wou doen, besliste ik om de opleiding “Docent Dansexpressie” in Amsterdam te volgen. Drie jaar lang, twee keer per week, trok ik naar Amsterdam. Dat was best zwaar in combinatie met mijn job als leerkracht. In 1983 was ik eindelijk afgestudeerd. Ik gaf volop zomerweken, weekenddagen en avonden dansexpressie. Eens je bezig bent, weten ze je te vinden.

Eerst was dans voor mij persoonlijk dus heel belangrijk. Als dansdocent werd het voor mij een medium om mensen letterlijk en figuurlijk in beweging te zetten. En als docent in de dansopleidingen kon ik mijn kennis en bagage weer doorgeven. Wat eerst een hobby was, werd mijn job.”

Een opmerkelijk dansproject

Dochters van Eva was jarenlang jouw project bij Vormingplus. Hoe ontstond dat?

Pat: “Bij Samen is de basis gelegd. 50-plussers waren het gat in de markt dat alleen maar zou groeien met het actiever blijven van senioren. We zijn toen gestart met “Dans en beweging voor 50-plussers”. Toen ik bij Vormingplus begon, kon ik dat verderzetten. Netty Vangheel was een van de deelnemers. Zij vond dat, wat er in deze workshops ontstond, een podium moest krijgen.

Met haar enthousiasme startten we toen “Dans en theater voor 50-plussers”. We zouden het één jaar uitproberen. En het toeval wou dat het Cultuurcentrum van Berchem op zoek was naar een manier om 50-plussers naar het cc te krijgen. En zo werden we er met open armen ontvangen. We zijn er negen jaar gebleven.

Dat eerste jaar waren ook mannen welkom. Maar omdat er maar enkelen intekenden en in de loop van het traject afhaakten, beslisten we om ons alleen tot vrouwen te richten en ontstond het project “Dochters van Eva”. De vrouwen kwamen talrijker en talrijker, totdat er drie groepen waren, goed voor een vijftigtal vrouwen.”

Dochters van Eva kende een sterk groeiproces doorheen de jaren. Hoe is het geëvolueerd?

Pat: “De eerste voorstellingen waren collages van taal- en dansfragmenten. Door het accent meer op beweging en dans te leggen, evolueerde het naar een creatief dansproject. De weg is iedere keer anders. Samen met de co-docenten probeer ik een context te creëren waarin het warm en veilig is. Vandaaruit proberen we creativiteit naar boven te laten komen. Ik prikkel de Eva’s om buiten hun comfortzone te gaan, zowel fysiek, bewegingsmatig als sociaal. Telkens met respect voor de beperking van ieder individu. Door te improviseren zonder muzikale ondersteuning, door op de grond te werken, door stemgebruik, … Dat werkt allemaal grensverleggend.

Doorheen de jaren zijn we de Eva’s steeds meer gaan betrekken bij de keuze van het thema: water, oorlog, verstedelijking, … Inspiratie voor onze dansfragmenten halen we vanuit de beeldende kunst, poëzie, muziek, hedendaagse dans, video’s, dagelijkse voorwerpen of materialen uit de natuur. Ook gaat er meer aandacht naar het visuele: de kostuums, in samenspraak met de Eva’s, en het decor. Op het einde verbinden we de verschillende dansfragmenten tot één geheel. Op dat moment vragen we aan de Eva’s veel flexibiliteit: om hun bewegingen en timing aan te passen aan het podium, het decor, de overgangen, … Zodat het ook voor het publiek aantrekkelijk is. Dat gebeurt tijdens de intensieve repetitieweek voor de voorstelling. Best spannend. Elke keer ontstaat daaruit een totaal zelf gecreëerde en unieke voorstelling.”

De mensen achter het danstraject

Je hebt samengewerkt met verschillende begeleiders en partners. Hoe was dat?

Pat: “Ik heb met vele docenten mogen samenwerken: Netty Vangheel, Eric Raeves, Goele Van Dijck, Suzanne Demesmaeker en nu binnenkort met Georgina del Carmen Teunissen. Iedere begeleider brengt nieuwe elementen aan. Onder impuls van Eric bijvoorbeeld groeide de voorstelling uit tot een artistiek geheel. Hij maakte de Eva’s duidelijk dat ze niet zomaar wat kunnen doen op het podium, dat het echt uitmaakt hoe ze er staan en wat ze doen. Anderen hadden dan weer oog voor het speelse, het creatieve, het gebruik van attributen, … Je moet je telkens aanpassen aan je co-begeleider, zonder je eigenheid te verliezen. Als vormingswerker moet je toch wel veel kunnen. Je moet bagage hebben, het proces sturen, aandacht geven aan het individu en de groepsdynamiek, coördineren en structureren, het doel voor ogen houden, …

Dochters van Eva kreeg een plek in verschillende cultuurcentra. Bij de start van de samenwerking herbekijk ik samen met hen het hele project. Elk cultuurhuis heeft haar eigenheid, huisregels en verwachtingen. Communicatie en overleg, een goede organisatie en afspraken zijn cruciaal om tot een fijne samenwerking te komen. Ik heb daar veel uit geleerd.

Vorig jaar maakten we onze dansvoorstelling samen met kinderen van de balletopleiding aan de Academie van Merksem. Een aparte ervaring was dat. En een grote uitdaging om over de generaties heen een manier te vinden om samen te dansen en te creëren.”

Wat betekent Dochters van Eva zoal voor de dames, denk je?

Pat duikt in haar handtas en haalt een kleurrijk boek boven. “Kijk, dit heb ik bij de laatste evaluatie cadeau gekregen van de Eva's. Het staat vol van wat het voor hen betekend heeft.” Ze bladert het even door: lange en korte teksten, schilderingen, foto’s, …

“Het is voor iedereen verschillend. Dikwijls zie ik dat vrouwen die in het begin onzeker en timide zijn, in de loop van het jaar meer vertrouwen krijgen en meer durven. Van veel vrouwen heb ik hun kracht en hun kwetsbaarheid mogen meemaken. Ik heb hen zien evolueren in de dans, de groep, de contacten met elkaar, hun engagement in het project en nog eindeloos veel meer.”

Nog een mooi citaat uit het boek:
“Het leven met én na de Eva's zal nooit meer hetzelfde zijn als voor de tijd dat we deze weg insloegen.”

Wat ligt nu in het verschiet?

Pat: “Ik kijk terug op een mooie, betekenisvolle loopbaan. Ik heb mijn passie voor dans en werken met mensen kunnen combineren en voel mij heel dankbaar. Ik hoop dat ik hiermee nog een tijd kan doorgaan.”